મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં ઇંધણની નોંધપાત્ર અછત સર્જાઈ છે. પાકિસ્તાન, ફ્રાન્સ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, જર્મની, પોલેન્ડ, વિયેતનામ, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા અને ઇન્ડોનેશિયા ગંભીર ઇંધણની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા લશ્કરી સંઘર્ષે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા શૃંખલાઓને ખોરવી નાખી છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 25 ટકા સુધીનો વધારો થયો છે. પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે, સરકારો કડક પગલાં લઈ રહી છે, જેમાં રેશનિંગ, શાળાઓ બંધ કરવી અને સરકારી બંધનો સમાવેશ થાય છે. ગભરાટની ખરીદી અને પુરવઠાની અનિશ્ચિતતાએ નાગરિકોમાં ચિંતા ફેલાવી છે, જેઓ ઇંધણ બચાવવા માટે લાઇનમાં ઉભા છે.​​​​​​​

દેશની પરિસ્થિતિની સાવચેતી

પાકિસ્તાન: ઉચ્ચ ફુગાવો, રેકોર્ડ પેટ્રોલના ભાવ (૫૫ રૂપિયા સુધીનો વધારો). શાળાઓ બંધ, સરકારી કચેરીઓ ચાર દિવસ માટે બંધ, અને ઘરેથી કામ ફરજિયાત.

બાંગ્લાદેશ: ગભરાટમાં બળતણની અછત, બળતણ રેશનિંગ, મોટરસાયકલ માટે દૈનિક મર્યાદા ૨ લિટર.

શ્રીલંકા: ભાવમાં ૮% વધારો. સીપીસી એપ્રિલ સુધી સ્ટોક ઉપલબ્ધતા અંગે વિશ્વાસ ધરાવે છે.

જર્મની: ભાવમાં વધારો, અર્થતંત્ર પર અસર. ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મેર્ઝે ચિંતાઓને સંબોધિત કરી છે.

ફ્રાન્સ/પોલેન્ડ: પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી કતારો, લોકો ગભરાઈ રહ્યા છે, ફુગાવાનો ડર.

વિયેતનામ: પુરવઠાની ચિંતાઓ: બળતણ બચત માટે હાકલ, બાયોફ્યુઅલ અને જાહેર પરિવહન પર ભાર.

ઇન્ડોનેશિયા: વધતા ભાવ: B50 બાયોડીઝલ યોજના ફરીથી રજૂ કરવાનો વિચાર.

યુએસએ: ગેસ પંપ પર ભાવ વધે છે (ગેલન દીઠ ૧૧ સેન્ટ સુધી), પુરવઠા શૃંખલા વિક્ષેપો અંગે ચિંતાઓ.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઓફ સંકટનું મૂળ

મધ્ય પૂર્વમાં આ સંઘર્ષ વૈશ્વિક વેપાર માટે એક મોટો આંચકો સાબિત થઈ રહ્યો છે. વિશ્વના દરિયાઈ ક્રૂડ ઓઇલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG)નો આશરે 31 ટકા હિસ્સો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. યુદ્ધે આ માર્ગને ખોરવી નાખ્યો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા વેપારમાં નોંધપાત્ર અસ્થિરતા આવી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો સંઘર્ષ ચાલુ રહેશે તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ 120થી 140 ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. આ અસ્થિરતાથી વિશ્વભરના શેરબજારો પણ પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે, અને કિંમતો સતત વધી રહી છે.

પાકિસ્તાનમાં પરિસ્થિતિ સૌથી ગંભીર છે. પેટ્રોલના ભાવ પ્રતિ લિટર 55 રૂપિયા વધ્યા છે. ઇંધણ બચાવવા માટે, સરકારે બે અઠવાડિયા માટે શાળાઓ બંધ કરી દીધી છે અને સરકારી કચેરીઓ અઠવાડિયામાં ફક્ત ચાર દિવસ ખુલ્લી રહે છે. દરમિયાન, બાંગ્લાદેશમાં ઇંધણ રેશનિંગ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. મોટરસાયકલ માટે 2 લિટર અને કાર માટે 10 લિટરની દૈનિક મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. ગભરાટ ભર્યા ખરીદીને રોકવા માટે, પેટ્રોલ પંપ પર રસીદો તપાસવામાં આવી રહી છે અને ગેરકાયદેસર સંગ્રહને રોકવા માટે કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે.

યુરોપમાં પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી કતારો

ફ્રાન્સ અને જર્મની જેવા યુરોપિયન દેશોમાં તેલના ભાવમાં વધારાથી સામાન્ય લોકો પ્રભાવિત થયા છે. ફ્રાન્સમાં, લોકો ગભરાઈને ખરીદી કરી રહ્યા છે, પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી લાઈનોમાં ઉભા છે, તેમના ભવિષ્યની ચિંતા કરી રહ્યા છે. જર્મનીમાં પણ આવી જ પરિસ્થિતિ છે, જ્યાં ડ્રાઇવરો હવે જાહેર પરિવહન તરફ વળવાની ફરજ પડી રહ્યા છે. જર્મન ચાન્સેલરે ઉર્જાના વધતા ભાવ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. પોલેન્ડમાં પણ પરિસ્થિતિ તંગ છે, જ્યાં એક અઠવાડિયામાં પેટ્રોલના ભાવમાં 14 ટકાનો વધારો થયો છે, અને લોકો જાહેર પરિવહન પસંદ કરી રહ્યા છે.

અમેરિકા અને અન્ય દેશોમાં શું પરિસ્થિતિ છે?

ફ્લોરિડા અને લ્યુઇસિયાનામાં ગેસ પંપ પર ગેસના ભાવમાં અચાનક ૧૧ સેન્ટનો વધારો થયો છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધે પણ અમેરિકનો માટે મુશ્કેલીઓ વધારી છે. દરમિયાન, વિયેતનામે જનતાને ઇંધણ બચાવવા વિનંતી કરી છે અને ગેસોલિનની અછતને પહોંચી વળવા માટે એક ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરી છે. સરકારો ઇલેક્ટ્રિક અને હાઇબ્રિડ વાહનો અપનાવવાનું સૂચન કરી રહી છે. શ્રીલંકાએ પણ ગભરાટની ખરીદીને રોકવા માટે ઇંધણના ભાવમાં ૮ ટકાનો વધારો કર્યો છે. જોકે, તેની પાસે એપ્રિલ સુધી ચાલે તેટલો પૂરતો સ્ટોક છે.

ઇન્ડોનેશિયાની નવી યોજના

ઇન્ડોનેશિયા આ વધતી કિંમતોને પહોંચી વળવા માટે એક અલગ અભિગમ શોધી રહ્યું છે. સરકાર તેની "B50 બાયોડીઝલ યોજના" ફરીથી રજૂ કરવાનું વિચારી રહી છે. આ નીતિનો હેતુ ડીઝલમાં પામ તેલ આધારિત બાયોડીઝલનો હિસ્સો 50 ટકા સુધી વધારવાનો છે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે. સરકાર હાલમાં બજારની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં અંતિમ નિર્ણય લેશે. વધુમાં, ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમોને વેગ આપવાની યોજના છે.

નાગરિકોને સંયમ રાખવાની અપીલ

વિશ્વભરના ઘણા દેશોની સરકારો તેમના નાગરિકોને ગભરાટમાં ખરીદી કરવાથી દૂર રહેવા અને ઊર્જા બચાવવા વિનંતી કરી રહી છે. વિયેતનામે પેટ્રોલ સ્ટેશનો પર ગેરવર્તણૂક અથવા ગેરકાયદેસર સંગ્રહખોરીની જાણ કરવા માટે એક હોટલાઇન પણ શરૂ કરી છે. વિશ્વભરની સરકારો સામાન્ય લોકોને મૂળભૂત જરૂરિયાતો માટે બળતણની ઉપલબ્ધતા ચાલુ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે. આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે આવનારા દિવસો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અત્યંત પડકારજનક હોઈ શકે છે, કારણ કે દરેક દેશ તેની ઊર્જા સુરક્ષા સુરક્ષિત કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.