મિડલ ઈસ્ટમાં ઈઝરાયેલ, ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસરો હવે વૈશ્વિક સ્તરે દેખાઈ રહી છે. યુદ્ધને કારણે ઉર્જા બજારમાં સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતા અને સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધોને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત સરકારની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ (OMCs) ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના રિફિલ બુકિંગને લઈને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે.

નવો 'લોક-ઈન પિરિયડ' અને તેના કારણો

અત્યાર સુધી સામાન્ય ગ્રાહક એક સિલિન્ડરની ડિલિવરી લીધાના 15 દિવસ પછી બીજું સિલિન્ડર બુક કરાવી શકતો હતો. પરંતુ હવે આ નિયમમાં ફેરફાર કરીને 21 દિવસનો ફરજિયાત 'લોક-ઈન પિરિયડ' લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.

નવો નિયમ: ગ્રાહકો અગાઉના સિલિન્ડરની ડિલિવરી લીધાના ઓછામાં ઓછા 21 દિવસ પછી જ નવું રિફિલ બુક કરાવી શકશે.

હેતુ: આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બજારમાં 'પેનિક બુકિંગ' (ગભરાટમાં બુકિંગ) અને હોર્ડિંગ (સંગ્રહખોરી) અટકાવવાનો છે. યુદ્ધના ડરને કારણે લોકો અગાઉથી સ્ટોક કરવાનું વિચારે છે, જેનાથી કૃત્રિમ અછત સર્જાય છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે ગેસનો પુરવઠો જરૂરિયાતમંદ પરિવારો સુધી સમાન રીતે પહોંચે.

મોંઘવારીનો ડબલ ડોઝ: ભાવમાં ₹60નો વધારો

માત્ર નિયમોમાં જ નહીં, ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પણ ભાર વધ્યો છે. 7 માર્ચ 2026 થી ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરની કિંમતમાં આશરે ₹60નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસના વધતા ભાવને કારણે લગભગ 11 મહિનાના લાંબા અંતરાલ બાદ આ વધારો ઝીંકાયો છે. રસોડાના બજેટમાં થયેલો આ ફેરફાર સામાન્ય વર્ગ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?

ઈરાન અને સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે લાલ સમુદ્ર (Red Sea) જેવા મહત્વના દરિયાઈ વેપાર માર્ગો જોખમમાં મુકાયા છે. જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અસ્થિરતા આવે છે, ત્યારે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય તેવી શક્યતા રહે છે. ઓઇલ કંપનીઓએ અગાઉથી સાવચેતીના ભાગરૂપે સોફ્ટવેરમાં ફેરફાર કરી દીધા છે જેથી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સિસ્ટમ પર વધારાનો ભાર ન આવે.

ગ્રાહકો માટે મહત્વની સૂચનાઓ

ગેસ એજન્સીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશમાં હાલમાં ગેસનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે, તેથી નાગરિકોએ ગભરાવાની જરૂર નથી.

ડબલ સિલિન્ડર (DBC) ધારકો: જે ગ્રાહકો પાસે બે સિલિન્ડર છે, તેમણે પણ આ 21 દિવસના નિયમનું પાલન કરવું પડશે.

DAC અનિવાર્ય: ડિલિવરી સમયે મળતો Delivery Authentication Code (DAC) આપવો હવે અત્યંત જરૂરી બનશે. આનાથી સિલિન્ડરની ડિલિવરીમાં પારદર્શિતા રહેશે અને કાળાબજારી અટકાવી શકાશે.

વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ (Geopolitics) સીધી રીતે દેશના અર્થતંત્ર અને સામાન્ય માનવીના દૈનિક જીવનને સ્પર્શે છે. સરકારના આ કડક પગલાં ભવિષ્યમાં સર્જાનારી અછતને રોકવા માટેના આગોતરા આયોજન સમાન છે.