અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધાર્યો છે. આ ભીષણ સંઘર્ષની ગરમી ભારતમાં પણ પહોંચી છે. વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટને કારણે દેશમાં LPG કટોકટી સર્જાઈ છે, અને પરિસ્થિતિ અચાનક એટલી બગડી ગઈ છે કે શહેરોમાં LPG સિલિન્ડર માટે લાઇનો દેખાઈ રહી છે, અને ગેસની અછતને કારણે હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ બંધ થવાના આરે છે. આ પરિસ્થિતિ પાછળના કારણોને સમજવા માટે, ભારતની LPG આયાતની સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનને સમજવી જરૂરી છે.

શહેરોમાં LPGની અછત

મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધની અસરો ભારતમાં પહેલાથી જ અનુભવાઈ રહી હતી અને તેલ કંપનીઓએ 7 માર્ચે LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારો જાહેર કર્યો હતો. હવે, વાણિજ્યિક LPG પુરવઠો હાલમાં સ્થગિત છે, જેની હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ વ્યવસાય પર પ્રતિકૂળ અસર પડી રહી છે. હોટેલ એસોસિએશન AHAR ના જણાવ્યા મુજબ, ગેસ પુરવઠાના અભાવે મુંબઈની 20% હોટલો બંધ થઈ ગઈ છે, અને એસોસિએશને ચેતવણી આપી છે કે જો પરિસ્થિતિ ચાલુ રહેશે તો આગામી બે દિવસમાં 50% હોટલો બંધ થઈ શકે છે. LPG કટોકટીએ માત્ર હોટેલ વ્યવસાયમાં જ નહીં પરંતુ સામાન્ય લોકોમાં પણ ગભરાટ ફેલાવ્યો છે અને તેની અસર દરેક શહેરમાં દેખાઈ રહી છે. લોકો LPG સિલિન્ડર ખરીદવા માટે ગેસ એજન્સીઓની બહાર લાઇનો લગાવી રહ્યા છે.​​​​​​​

૯૦% LPG આયાત ગલ્ફ દેશોમાંથી થાય છે

ગેસની દ્રષ્ટિએ, કોઈપણ વૈશ્વિક વિક્ષેપ અહીં અનુભવાય છે. આનું કારણ એ છે કે દેશ તેના ગેસ વપરાશના લગભગ બે તૃતીયાંશ ભાગની આયાત કરે છે, જેમાં લગભગ ૯૦% ફક્ત ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે. સાઉદી અરેબિયા, UAE અને કતાર જેવા દેશો મોખરે છે. અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે આ દેશોમાંથી ગેસનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. આ જ કારણ છે કે ગેસની અછત અચાનક વધવા લાગી છે.

ખાડી દેશોમાંથી આયાત શા માટે જરૂરી છે?

ઈરાન યુદ્ધથી ઉદ્ભવતા વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે ભારત અમેરિકા પાસેથી વૈકલ્પિક LPG પુરવઠો મેળવવાનું ચાલુ રાખ્યું હોવા છતાં, આયાત ડેટા દર્શાવે છે કે અમેરિકામાંથી LPG દેશની જરૂરિયાતોના લગભગ ૧૦% જ પૂર્ણ કરે છે. હવે, ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાતના ફાયદાઓ અંગે, અમેરિકામાંથી LPG શિપમેન્ટ ભારતમાં પહોંચવામાં લગભગ ૪૫ દિવસ લે છે, જ્યારે ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાતમાં એક અઠવાડિયાથી ઓછો સમય લાગે છે.

LPG કટોકટીમાં સરકારી કાર્યવાહી

સરકારે દેશમાં LPG કટોકટીની અસર ઘટાડવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લીધા છે. રિફાઇનરીઓને LPG ઉત્પાદન મહત્તમ કરવા માટે આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સરકારે ગેઇલ અને ઓએનજીસીને તેમના એલપીજી ઉત્પાદનને મહત્તમ બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. તેમણે તેમને વધારાના ઉત્પાદનનો ઉપયોગ ફક્ત સ્થાનિક એલપીજી વપરાશ માટે કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે.