એર ઇન્ડિયાને મોટો ફટકો પડ્યો છે. કંપનીના એક એરબસ એ320 વિમાને નવેમ્બર 2025માં ઘણી ફ્લાઇટ્સ ઉડાવી હતી, પરંતુ તેમાં જરૂરી સુરક્ષા પ્રમાણપત્ર, એરવર્થિનેસ રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ (એઆરસી)નો અભાવ હતો. આ પ્રમાણપત્ર વાર્ષિક ધોરણે જારી કરવામાં આવે છે, જેમાં વિમાનનું સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ જરૂરી છે. તેના વિના ઉડાન ભરવી ગેરકાયદેસર અને જોખમી છે.

આ ભૂલ એર ઇન્ડિયાની આંતરિક તપાસ દરમિયાન મળી આવી હતી. વિમાને 24-25 નવેમ્બરના રોજ આઠ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ (સેક્ટર) ચલાવી હતી, જેનો અર્થ એ થયો કે સેંકડો મુસાફરો તેમાં હતા. શોધ થતાં, વિમાનને તાત્કાલિક ગ્રાઉન્ડેડ કરવામાં આવ્યું હતું. એર ઇન્ડિયાએ 26 નવેમ્બરના રોજ ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (ડીજીસીએ)ને આ બાબતની જાણ કરી હતી. ડીજીસીએએ પણ તપાસ શરૂ કરી છે.

એઆરસી વિમાનના મુખ્ય હવા યોગ્યતા પ્રમાણપત્ર (સી ઓફ એ)ને માન્ય કરે છે. આ વાર્ષિક ધોરણે સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ પછી જારી કરવામાં આવે છે, જે વિમાનના જાળવણી રેકોર્ડ, ભૌતિક સ્થિતિ અને સલામતી ધોરણોની સંપૂર્ણ તપાસ કરે છે. એઆરસી વિના વિમાન ઉડાડવાથી મુસાફરો અને ક્રૂના જીવ જોખમમાં મુકાય છે.

એર ઇન્ડિયા પાસે પોતાના વિમાન માટે એઆરસી જારી કરવાનો અધિકાર છે. જોકે, વિસ્તારા મર્જર પછી, ડીસીસીએએ 70 વિસ્તારા વિમાન માટે પ્રથમ એઆરસી નવીકરણનું સંચાલન કરવાનો નિર્ણય લીધો. 69 વિમાન માટે એઆરસી યોગ્ય રીતે જારી કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ 70મું વિમાન અટવાઈ ગયું હતું. આ વિમાનને એન્જિન રિપ્લેસમેન્ટ માટે ગ્રાઉન્ડ કરવામાં આવ્યું હતું. એન્જિન રિપ્લેસમેન્ટ પછી, એઆરસી સમાપ્ત થઈ ગયું હતું, છતાં તેને ઉડાવવામાં આવ્યું હતું.

ડીસીસીએએ જણાવ્યું હતું કે 26 નવેમ્બરના રોજ, એર ઇન્ડિયાએ અહેવાલ આપ્યો હતો કે વિમાને એઆરસી વિના આઠ ફ્લાઇટ્સ ઉડાવી હતી. વિમાનને તાત્કાલિક ગ્રાઉન્ડ કરવામાં આવ્યું હતું. એઆરસી પ્રક્રિયા ફરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. ડીજીસીએએ આવી જ ભૂલ અટકાવવા માટે એરલાઇનને આંતરિક તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. સંબંધિત કર્મચારીઓને ફરજ પરથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે.

આ કેસને લેવલ વન ઉલ્લંઘન માનવામાં આવે છે, જે ફ્લાઇટ સલામતીને સીધી અસર કરે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આધુનિક જાળવણી સિસ્ટમોમાં આવી ભૂલ ભાગ્યે જ થવી જોઈએ. એર ઇન્ડિયા પાસે ઇન-હાઉસ કન્ટીન્યુઇંગ એરવર્થિનેસ મેનેજમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન છે, જે તમામ પ્રમાણપત્રોનું નિરીક્ષણ કરે છે. જો કે, આઠ ફ્લાઇટ્સ માટે ભૂલ શોધવામાં નિષ્ફળતા સલામતી સંસ્કૃતિ પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

એર ઇન્ડિયાએ એક નિવેદન જારી કરીને કહ્યું, આ દુઃખદ છે કે અમારા એક વિમાને એઆરસી વગર ઉડાન ભરી. આ વાતની જાણ થતાં જ ડીજીસીએને જાણ કરવામાં આવી. બધા જવાબદાર કર્મચારીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. અમે સંપૂર્ણ તપાસ કરી રહ્યા છીએ અને ડીજીસીએને સંપૂર્ણ સહયોગ આપી રહ્યા છીએ. અમે હંમેશા સલામતી અને કામગીરીના ઉચ્ચતમ ધોરણોનું પાલન કરીએ છીએ." કંપનીએ કહ્યું કે આ એક અવગણના હતી, પરંતુ હવે સુધારાત્મક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

આ ઘટના વિસ્તારા-એર ઇન્ડિયાના મર્જર વચ્ચે આવી છે, જ્યાં 70 વિમાનોને એકીકૃત કરવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. આનાથી એર ઇન્ડિયાની સલામતી પ્રક્રિયાઓ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ઉડ્ડયનમાં જાળવણી અને સલામતી વૈશ્વિક સ્તરે વધુને વધુ તપાસ હેઠળ છે. એરબસે ફ્યુઝલેજ પેનલમાં ગુણવત્તાની સમસ્યા શોધી કાઢી હતી, પરંતુ તે વિમાનો હજુ પણ ઉડાન ભરી રહ્યા છે. સોફ્ટવેર અપડેટ્સ પછી વિશ્વભરના એરબસ કાફલાએ ફ્લાઇટ્સ ફરી શરૂ કરી છે. આ બેદરકારી લીઝ કરારનો ભંગ અને વીમા કવરેજ પર અસર તરફ દોરી શકે છે. મુસાફરો સંગઠનો પણ સતર્ક બન્યા છે.

ડીજીસીએ તપાસ પૂર્ણ થયા પછી એર ઇન્ડિયાને દંડ અથવા વધુ કડક કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. કંપનીએ સિસ્ટમની નબળાઈઓને દૂર કરવી પડશે, જેમ કે દસ્તાવેજ ચકાસણી કડક કરવી. ઉડ્ડયન નિષ્ણાતો કહે છે કે ઇજનેરોએ ફ્લાઇટની આગલી રાત્રે બધા દસ્તાવેજો તપાસવા જોઈએ.

આ ઘટના સમગ્ર ઉડ્ડયન ઉદ્યોગ માટે ચેતવણી સમાન છે. સલામતીમાં કોઈ પણ પ્રકારની ભૂલ સહન કરવામાં આવશે નહીં. એર ઇન્ડિયા જેવી મોટી કંપનીએ મુસાફરોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે પોતાની જવાબદારીઓ વધારવી જોઈએ.