તાજેતરમાં ઇન્દોરમાં ચર્ચિત "કરોડપતિ ભિખારી" માંગીલાલના કેસમાં એક નવો વળાંક આવ્યો છે. રક્તપિત્તગ્રસ્ત માંગીલાલનો પરિવાર, જેને વહીવટીતંત્ર દ્વારા ભિખારી તરીકે બચાવી લેવામાં આવ્યો હતો, જે હવે આગળ આવ્યો છે અને સરકારના દાવાઓને ખોટા ગણાવ્યા છે. તેમના ભત્રીજાનો દાવો છે કે, જ્યારે હું આશ્રયસ્થાનમાં માંગીલાલને મળ્યો ત્યારે તેમણે મને કહ્યું કે તેઓ ભિખારી નથી. તેઓ પૈસા લેવા માટે ત્યાં (સરાફા બજાર) જતા હતા, અને ગેરસમજને કારણે તેમના ફોટા ભિખારી તરીકે ફરતા કરવામાં આવ્યા હતા. માંગીલાલના ભત્રીજાએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે વહીવટીતંત્ર દ્વારા તેમના કાકાની માલિકીની મિલકત હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે હકીકતમાં ખોટી અને ગેરસમજ છે.

પ્રશાસનનો દાવો હતો કે માંગીલાલ પાસે ત્રણ પાકા મકાનો હતા, જેમાં ત્રણ માળની ઇમારતનો સમાવેશ થાય છે. તેમની પાસે ત્રણ ઓટો-રિક્ષા પણ હતી, જે તેમણે ભાડે આપી હતી. વધુમાં, તેમની પાસે એક કાર પણ હતી જેના માટે તેમણે ડ્રાઇવર રાખ્યો હતો. આ દાવાઓ પછી, આ મામલો ઝડપથી હેડલાઇન્સ બન્યો અને સોશિયલ મીડિયાએ માંગીલાલને કરોડપતિ અને ભિખારી કહેવાનું શરૂ કર્યું હતું.

માંગીલાલના ભત્રીજાએ વહીવટીતંત્રના દાવાઓ પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું, મારા કાકાની મિલકત વિશે ખોટી માહિતી આપવામાં આવી રહી છે. ત્રણ માળનું ઘર મારી માતાના નામે નોંધાયેલું છે. સરકારી રેકોર્ડમાં બધું સ્પષ્ટ છે. હું તે ઘર માટે લીધેલી લોનના હપ્તા વ્યક્તિગત રીતે ચૂકવું છું. અમારી પાસે તેને લગતા બધા દસ્તાવેજો છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે પરિવારનો બીજા એક વ્યક્તિ સાથે બીજા ઘર માટે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે, જે હાલમાં કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે.

ભત્રીજાના જણાવ્યા મુજબ, માંગીલાલ ભીખ માંગવા માટે બુલિયન માર્કેટમાં જતો ન હતો. તેમણે કહ્યું, મારા કાકા બુલિયન માર્કેટમાં નાના કામદારોને પૈસા ઉછીના આપતા હતા. જ્યારે હું તેમને આશ્રય ગૃહમાં મળ્યો, ત્યારે તેમણે મને કહ્યું કે તેઓ ત્યાં પૈસા લેવા જતા હતા. શારીરિક રીતે હલનચલન કરવામાં અસમર્થ હોવાને કારણે, તે પૈડાવાળા પાટિયા પર રહે છે. આનાથી લોકો માનતા હતા કે તે ભીખ માંગી રહ્યો છે, અને તેના ફોટા વાયરલ થયા.

આખો મામલો ત્યારે પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે ઇન્દોર વહીવટીતંત્રે શહેરને ભિખારી મુક્ત બનાવવા માટે એક ખાસ ઝુંબેશ શરૂ કરી હતી. મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગને સ્થાનિક રહેવાસીઓ પાસેથી માહિતી મળી કે સરાફા વિસ્તારમાં એક રક્તપિત્ત પીડિત વ્યક્તિ ભીખ માંગી રહ્યો છે. માહિતીના આધારે, ટીમે માંગીલાલને બચાવ્યો અને તેને આશ્રય ગૃહમાં મોકલ્યો હતો.

ભિક્ષા અભિયાનના નોડલ અધિકારી દિનેશ મિશ્રા કહે છે કે પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે માંગીલાલ 2021-22થી ભીખ માંગી રહ્યો છે. તેમના મતે, તેણે સરાફા બજારમાં વ્યાજ પર ચારથી પાંચ લાખ રૂપિયા ઉછીના આપ્યા છે, જેનાથી તેને દરરોજ 1,000થી 2,000 રૂપિયાની કમાણી થતી હતી. તે ભીખ માંગવાથી દરરોજ 400થી 500 રૂપિયા પણ કમાઈ રહ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે માંગીલાલને હાલમાં આશ્રય ગૃહમાં રાખવામાં આવ્યો છે.

ઇન્દોર જિલ્લા કલેક્ટર શિવમ વર્માએ જણાવ્યું હતું કે વહીવટીતંત્રને આ વ્યક્તિની સંપત્તિ વિશે પ્રાથમિક માહિતી મળી છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તમામ તથ્યો અને દસ્તાવેજોની તપાસ કર્યા પછી જ આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ચકાસણી વિના કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ કાઢવામાં આવશે નહીં. કલેક્ટરે એ પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ઇન્દોરમાં ભીખ માંગવી, ભિક્ષા આપવી અને ભિખારીઓ સાથે કોઈપણ પ્રકારનો વ્યવહાર કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધિત છે. ભીખ માંગવા નાબૂદ કરવા માટે કામ કરતી એનજીઓ પ્રવેશના પ્રમુખ રૂપાલી જૈનનો આ સમગ્ર મામલે વહીવટીતંત્રથી અલગ અભિપ્રાય છે. તેણી કહે છે કે માંગીલાલનો કેસ માત્ર કાયદાનો જ નહીં, પણ માનવીય કરુણાનો પણ છે.

રૂપાલી જૈનના મતે, માંગીલાલ થોડા વર્ષો પહેલા સુધી કડિયા તરીકે કામ કરતો હતો. રક્તપિત્તે તેના હાથ અને પગને ગંભીર અસર કરી હતી, જેના કારણે તે કામ કરી શકતો ન હતો. સામાજિક અને કૌટુંબિક ઉપેક્ષાને કારણે, તે રાત્રે સરાફા વિસ્તારમાં બેસવા લાગ્યો. તેણીએ કહ્યું કે એવું માનવું કે તેણે પોતાની બધી સંપત્તિ ફક્ત ભીખ માંગીને બનાવી છે તે વાસ્તવિકતાથી દૂર હોઈ શકે છે. એનજીઓનો દાવો છે કે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં, માંગીલાલને બે વાર ભીખ માંગવાનું છોડી દેવા માટે સમજાવવામાં આવ્યા હતા. તેમણે થોડા સમય માટે આમ કર્યું, પરંતુ બીમારી અને સામાજિક કલંકને કારણે, તેઓ તેમની પાછલી સ્થિતિમાં પાછા ફર્યા હતા. રૂપાલી જૈન કહે છે કે રક્તપિત્ત જેવા રોગોને હજુ પણ સમાજમાં ઊંડા કલંક તરીકે જોવામાં આવે છે, જેના કારણે અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિનું પુનર્વસન અત્યંત મુશ્કેલ બને છે.