દિલ્હીમાં કરાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ તબીબી અભ્યાસે સમાજમાં કૂતરા કરડવાના જોખમ સાથે જોડાયેલી ગંભીર અસમાનતા તરફ ધ્યાન દોર્યું છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટી કોલેજ ઓફ મેડિકલ સાયન્સના પાંચ તબીબી નિષ્ણાતોએ તૈયાર કરેલા આ રિપોર્ટ મુજબ, ગરીબ લોકોમાં કૂતરા કરડવાની ઘટના શ્રીમંત લોકોની તુલનામાં લગભગ બમણી છે. આ અભ્યાસમાં 800 પરિવારોના અંદાજે 4,000 લોકો પાસેથી એકત્રિત કરાયેલા ડેટાનું વિગતવાર વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

રિપોર્ટ અનુસાર, દર વર્ષે દર 1,000 ગરીબ લોકોમાંથી સરેરાશ 32 લોકોને કૂતરા કરડે છે. તેની સામે, વિકસિત અને દરવાજાવાળી વસાહતોમાં રહેતા શ્રીમંત લોકોમાં આ આંકડો અડધાથી પણ ઓછો, એટલે કે દર 1,000માં માત્ર 15.9 લોકો સુધી સીમિત છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે રહેણાંક પરિસ્થિતિ, સ્વચ્છતા, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને રખડતા કૂતરાઓની સંખ્યા જેવા પરિબળો આ તફાવત માટે મુખ્ય જવાબદાર છે.

અભ્યાસમાં દિલ્હીના ઉત્તર અને દક્ષિણ શાહદરા વિસ્તારોમાં સેંકડો પરિવારોને મળીને માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી. આ વિસ્તારોમાં ગરીબ વસાહતોમાં રખડતા કૂતરાઓની સંખ્યા વધુ હોવાનું અને લોકોનો તેમની સાથે સતત સંપર્ક થતો હોવાનું સામે આવ્યું છે. પરિણામે, ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને કામકાજ માટે બહાર જતાં લોકો વધારે જોખમમાં મુકાય છે.

નિષ્ણાતોએ રિપોર્ટમાં વૈશ્વિક ચિંતાજનક આંકડાઓ પણ રજૂ કર્યા છે. વિશ્વભરમાં દર વર્ષે અંદાજે 54.7 હજાર લોકો કૂતરા કરડવાથી થતા રેબીઝ રોગના કારણે મૃત્યુ પામે છે. આમાંથી લગભગ 35 ટકા મૃત્યુ ફક્ત ભારતમાં જ થાય છે, જે દેશ માટે ગંભીર જાહેર આરોગ્ય સમસ્યા હોવાનું દર્શાવે છે. રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં આશરે 60 મિલિયન રખડતા કૂતરાઓ છે, જે રેબીઝ વાયરસના ફેલાવાના સૌથી મોટા સ્ત્રોત ગણાય છે.

તબીબી નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે રેબીઝ એક એવો રોગ છે જેમાં એકવાર લક્ષણો દેખાવા લાગ્યા પછી દર્દીને મૃત્યુથી બચાવવું લગભગ અશક્ય બની જાય છે. તેથી, કૂતરા કરડવાની ઘટનાઓ રોકવી અને સમયસર રસીકરણ કરવું અત્યંત જરૂરી છે.

સરકારથી લઈને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી ગરીબ નાગરિકોને આ જોખમથી બચાવવા માટે વિવિધ કડક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, જેમ કે રખડતા કૂતરાઓનું નિયંત્રણ, વંધ્યકરણ અને રસીકરણ અભિયાન. જોકે, સમાજના એક મોટા ઉચ્ચ વર્ગ દ્વારા આવા પગલાંનો વિરોધ થવાને કારણે આ પ્રયાસો ઘણી વખત નબળા પડી જાય છે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ગરીબ અને નબળા વર્ગની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી હોય, તો જાહેર આરોગ્યને પ્રાથમિકતા આપીને સંતુલિત અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવો જરૂરી છે. રિપોર્ટ અંતે સરકાર, નગરપાલિકાઓ અને સમાજને મળીને કૂતરા કરડવાની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા અપીલ કરે છે.